آموزش راه اندازی موتور با آرایش ستاره و مثلث
در دنیای برق صنعتی، نحوه اتصال کلافهای داخلی موتور سهفاز به شبکه برق، تعیینکننده میزان گشتاور، جریان و ولتاژ تحملی موتور است. دو روش اصلی برای این کار وجود دارد: آرایش ستاره (Star) و آرایش مثلث (Delta). شناخت تفاوت این دو و نحوه صحیح بستن تختهکلم (ترمینال) موتور، اولین قدم برای هر تکنسین برق است.
در این مطلب و ویدئوی آموزشی از آکادمی شایلی، یاد میگیرید که چگونه بر اساس پلاک موتور و ولتاژ شبکه، بهترین آرایش را انتخاب و اجرا کنید.
در این ویدئو چه مواردی بررسی میشود؟
- مفهوم اتصالات ستاره و مثلث در کلافهای موتور
- نحوه خواندن پلاک موتور برای تشخیص نوع اتصال مجاز
- آموزش عملی نحوه بستن تیغههای اتصال (جمپرها) در تختهکلم موتور
- بررسی تفاوت ولتاژ و جریان در دو حالت ستاره و مثلث
- چه زمانی باید موتور را به صورت دائم ستاره یا دائم مثلث ببندیم؟
- نکات ایمنی برای جلوگیری از سوختن موتور در اثر اتصال اشتباه
اتصال ستاره (Y) چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
در اتصال ستاره، انتهای هر سه کلاف موتور به یکدیگر متصل شده و یک نقطه مشترک (نقطه صفر یا نول مجازی) ایجاد میکنند. سه سر دیگر کلافها به فازهای شبکه (L1, L2, L3) وصل میشوند.
- ولتاژ: در این حالت، ولتاژی که روی هر کلاف قرار میگیرد، کمتر از ولتاژ خط است (ولتاژ فاز برابر است با ولتاژ خط تقسیم بر رادیکال ۳).
- جریان: جریان خط و جریان فاز با هم برابر هستند.
- کاربرد: این آرایش معمولاً برای راهاندازی موتورهای سنگین یا موتورهایی که ولتاژ نامی کلاف آنها کمتر از ولتاژ شبکه است، استفاده میشود.
اتصال مثلث (Δ) چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
در اتصال مثلث، انتهای هر کلاف به ابتدای کلاف بعدی متصل میشود و یک حلقه بسته تشکیل میدهند. فازهای شبکه به محل اتصال کلافها وصل میشوند.
- ولتاژ: ولتاژ روی هر کلاف دقیقاً برابر با ولتاژ خط شبکه (در ایران ۳۸۰ ولت) است.
- جریان: جریان هر کلاف کمتر از جریان خط است (جریان خط برابر است با جریان فاز ضربدر رادیکال ۳).
- کاربرد: در این حالت موتور به حداکثر توان و گشتاور خود میرسد. موتورهایی که روی پلاک آنها عبارت ۳۸۰/۶۶۰ درج شده، در شبکه ایران باید به صورت مثلث کار کنند.
نحوه بستن تیغهها روی تختهکلم موتور
برای تغییر آرایش موتور، باید چیدمان تیغههای مسی روی شش پیچ ترمینال موتور را تغییر دهید:
- برای حالت ستاره: سه پیچ بالایی (یا پایینی) را توسط تیغههای مسی به هم متصل کنید تا نقطه مشترک ایجاد شود و سه فاز را به سه پیچ مقابل ببندید.
- برای حالت مثلث: تیغهها را به صورت موازی (دو به دو روبروی هم) ببندید تا انتهای هر کلاف به ابتدای کلاف دیگر متصل شود.
اهمیت تطبیق با پلاک موتور
بزرگترین اشتباه در راهاندازی موتور، عدم توجه به ولتاژ درج شده روی پلاک است. اگر موتوری که برای حالت ستاره طراحی شده را به صورت مثلث ببندید، ولتاژ بیش از حد به کلافها وارد شده و موتور در کمتر از چند دقیقه میسوزد. برندهای معتبری مانند LS، اشنایدر و چینت تجهیزات حفاظتی (مانند بیمتال و کلید حرارتی) را تولید میکنند تا در صورت بروز چنین خطاهایی، سریعاً مدار را قطع کنند.
جمعبندی
انتخاب بین آرایش ستاره و مثلث به مشخصات فنی موتور و نیاز پروژه بستگی دارد. آرایش ستاره برای کاهش فشار در لحظه شروع و آرایش مثلث برای رسیدن به توان نامی است. با تماشای ویدئوی آموزشی آکادمی شایلی، میتوانید با اطمینان کامل موتورهای سهفاز را سربندی و راهاندازی کنید.