آموزش طراحی مدار فرمان به صورت لحظه ای
مدار فرمان لحظهای یکی از سادهترین و مهمترین مدارهای برق صنعتی است. در این نوع مدار، خروجی فقط تا زمانی فعال میماند که شستی یا فرمان ورودی فشار داده شده باشد. به محض رها کردن شستی، مدار به حالت اولیه برمیگردد.
این نوع مدار در سیستمهای اعلام، زنگ، بوق، فرمانهای کوتاهمدت، تست تجهیزات و برخی کاربردهای کنترلی استفاده میشود. در این مطلب از آکادمی شایلی، طراحی مدار فرمان لحظهای، تجهیزات مورد نیاز، نحوه عملکرد و تفاوت آن با مدار دائمکار را بررسی میکنیم.
در این ویدئو چه مواردی بررسی میشود؟
- معرفی مدار فرمان لحظهای
- تفاوت مدار لحظهای با مدار دائمکار
- آموزش سیمکشی شستی استارت و استوپ
- بررسی نحوه عملکرد بوبین در حالت لحظهای
- کاربردهای مدار لحظهای در برق صنعتی
- نکات مهم در طراحی و عیبیابی مدار
مدار فرمان لحظهای چیست؟
در مدار فرمان لحظهای، زمانی که شستی فشرده میشود، مسیر جریان برقرار شده و کنتاکتور یا مصرفکننده فعال میشود. اما این حالت فقط تا زمانی ادامه دارد که شستی در حالت فشرده باقی بماند.
به محض رها شدن شستی، مسیر برق قطع میشود و مدار به حالت خاموش برمیگردد. بنابراین در این مدار، هیچ کنتاکت خودنگهداری وجود ندارد.
تجهیزات مورد نیاز
برای طراحی یک مدار فرمان لحظهای ساده، معمولاً به این تجهیزات نیاز است:
- یک عدد شستی فرمان باز یا NO
- در صورت نیاز یک شستی استوپ بسته یا NC
- یک عدد کنتاکتور یا رله
- منبع تغذیه مناسب برای بوبین
- فیوز یا کلید حفاظتی مدار فرمان
- سیم فرمان و ترمینال
در برخی مدارها فقط یک شستی لحظهای کافی است و در برخی دیگر، برای ایمنی بیشتر از شستی استوپ هم استفاده میشود.
نحوه عملکرد مدار
عملکرد مدار لحظهای بسیار ساده است:
| وضعیت | عملکرد |
|---|---|
| حالت عادی | مدار قطع است |
| فشردن شستی | مسیر جریان وصل میشود |
| فعال شدن بوبین | کنتاکتور یا رله عمل میکند |
| رها کردن شستی | مدار قطع میشود و به حالت اولیه برمیگردد |
در این مدار، خروجی وابسته به نگه داشتن شستی است و پس از قطع فرمان، هیچ حالت نگهدارندهای وجود ندارد.
مسیر سیمکشی مدار لحظهای
در سادهترین حالت، مسیر سیمکشی به این صورت است:
- فاز یا مثبت مدار فرمان وارد شستی میشود.
- خروجی شستی به بوبین کنتاکتور یا رله وصل میشود.
- سمت دیگر بوبین به نول یا منفی متصل میشود.
- در صورت نیاز، یک شستی استوپ بسته نیز بهصورت سری در مسیر قرار میگیرد.
اگر شستی استوپ اضافه شود، با فشردن آن مدار کاملاً قطع میشود.
تفاوت مدار لحظهای و دائمکار
| ویژگی | مدار لحظهای | مدار دائمکار |
|---|---|---|
| ماندگاری خروجی | فقط هنگام فشردن شستی | پس از فشردن، روشن میماند |
| نیاز به کنتاکت کمکی | ندارد | دارد |
| نوع کاربرد | فرمان کوتاه و لحظهای | راهاندازی مداوم تجهیزات |
| سادگی مدار | سادهتر | کاملتر |
| مثال | زنگ، بوق، تست | موتور، پمپ، فن |
کاربردهای مدار فرمان لحظهای
این مدار در موارد زیر کاربرد دارد:
- بوق و آژیر
- شستی زنگ
- تست چراغ سیگنال
- فرمانهای آزمایشی
- برخی رلههای کنترلی
- فرمان مستقیم به PLC یا ماژولهای ورودی
- مدارهای آموزشی پایه
نکات مهم در طراحی
- شستی لحظهای معمولاً از نوع NO انتخاب میشود.
- اگر نیاز به قطع اضطراری باشد، از شستی NC در مسیر سری استفاده میشود.
- در این مدار کنتاکت کمکی خودنگهدار استفاده نمیشود.
- ولتاژ بوبین باید با منبع تغذیه هماهنگ باشد.
- در مدارهای صنعتی بهتر است حفاظت فیوزی فراموش نشود.
عیبیابی
اگر مدار عمل نمیکند، موارد زیر را بررسی کنید:
- سلامت شستی
- ولتاژ تغذیه بوبین
- فیوز یا کلید حفاظتی
- اتصال صحیح ترمینالها
- سلامت رله یا کنتاکتور
اگر مدار پس از رها کردن شستی همچنان روشن میماند، احتمالاً اشتباهاً کنتاکت خودنگهدار در مدار قرار گرفته است.
جمعبندی
مدار فرمان لحظهای یکی از پایهایترین مدارهای برق صنعتی است که در آن، خروجی فقط هنگام اعمال فرمان فعال میشود. این مدار برخلاف مدار دائمکار، هیچ حالت نگهدارندهای ندارد و به محض رها کردن شستی، به حالت اولیه بازمیگردد.
یادگیری این مدار برای درک بهتر مدارهای فرمان پیشرفتهتر بسیار مهم است و پایهای مناسب برای ورود به طراحی تابلو برق صنعتی محسوب میشود.